Nextcloud lokaal draaien met Docker

Voor elke andere tutorial in deze academy heb je een werkende Nextcloud nodig. Dit is de snelste route: een paar commando's en je draait de officiële Nextcloud lokaal op je laptop, identiek aan productie. Je hoeft geen programmeur te zijn — als je een app kunt installeren en tekst kunt kopiëren, kom je er doorheen. Daarna installeer je de Conduction-apps via de Nextcloud app store, hetzelfde pad als productie.

Daarna kun je verder met Een Woo-register opzetten, Bestanden uploaden bij een Woo-publicatie, of een eigen experiment.

Dit is een lokale ontwikkelomgeving. Er draait dezelfde software als een echte Nextcloud-installatie en het gedraagt zich op dezelfde manier, dus alles wat je hier leert is direct toepasbaar op een productieomgeving. Data die je hier opslaat wordt echter niet bewaard, wordt niet gedeeld met anderen en kan op elk moment worden gewist — zo verwijdert docker compose down -v alles permanent. Gebruik deze omgeving om te verkennen, te experimenteren en te leren. Sla geen echte, gevoelige of productiedata op in deze omgeving.

Geen eerdere ervaring nodig. Op een schone laptop is stap 0 (Docker installeren en de terminal leren kennen) ongeveer tien minuten. Stap 1 t/m 5 samen daarna een halfuur.

Loop je ergens vast? De sectie Probleemoplossing onderaan deze pagina bevat oplossingen voor de meest voorkomende problemen.

Stap 0: Docker installeren en een terminal openen

Wat is Docker?

Docker is een gratis programma waarmee je andere programma's — zoals Nextcloud — in een afgeschermde omgeving op je laptop kunt draaien. Denk aan virtuele dozen: Nextcloud, de database en de cache draaien elk in hun eigen doos en beïnvloeden niets buiten die doos. Als je klaar bent, gooi je de dozen weg en is je laptop weer schoon.

Docker installeren

Een terminal openen

Een terminal (ook wel 'opdrachtprompt' of 'console' genoemd) is een tekstvenster waarin je opdrachten typt. Je typt een commando, drukt op Enter, en de computer voert het uit. Je hoeft de terminal niet al te kennen — alle commando's in deze tutorial kun je gewoon kopiëren en plakken.

Controleer of Docker werkt

Typ in de terminal (druk na elke regel op Enter):

docker --version
docker compose version

Je ziet iets zoals Docker version 27.0.3 en Docker Compose version v2.x. Zie je een foutmelding? Controleer of Docker Desktop open en actief is (walvisicoontje in de taak- of menubalk).

Stap 1: Maak een werkmap en het compose-bestand

Een map aanmaken

Typ in de terminal:

mkdir conduction-demo
cd conduction-demo

• mkdir conduction-demo maakt een nieuwe map aan met de naam conduction-demo.
• cd conduction-demo stapt die map in ("cd" staat voor "change directory", map wisselen).

Het compose-bestand aanmaken

Het compose-bestand vertelt Docker welke programma's hij moet starten en hoe ze met elkaar praten. Je maakt het één keer aan en hoeft het daarna niet meer aan te raken.

Open een teksteditor via de terminal zodat de bestandsnaam en map automatisch goed staan — je hoeft niets handmatig in te vullen bij het opslaan:

notepad docker-compose.yml

touch docker-compose.yml && open -e docker-compose.yml

nano docker-compose.yml

Kopieer de volledige tekst hieronder en plak die in de editor. De juiste bestandsnaam (docker-compose.yml) en map worden automatisch gebruikt — je hoeft niets te wijzigen.

services:
  db:
    image: postgres:16-alpine
    restart: unless-stopped
    volumes:
      - db:/var/lib/postgresql/data
    environment:
      POSTGRES_DB: nextcloud
      POSTGRES_USER: nextcloud
      POSTGRES_PASSWORD: nextcloud

  redis:
    image: redis:7-alpine
    restart: unless-stopped

  nextcloud:
    image: nextcloud:latest
    restart: unless-stopped
    depends_on: [db, redis]
    ports:
      - "8080:80"
    volumes:
      - nextcloud:/var/www/html
      - ./apps:/var/www/html/custom_apps
    environment:
      POSTGRES_HOST: db
      POSTGRES_DB: nextcloud
      POSTGRES_USER: nextcloud
      POSTGRES_PASSWORD: nextcloud
      REDIS_HOST: redis
      NEXTCLOUD_TRUSTED_DOMAINS: "localhost nextcloud"

  notify_push:
    image: icewind1991/notify_push:latest
    restart: unless-stopped
    depends_on: [nextcloud, db, redis]
    ports:
      - "7867:7867"
    volumes:
      - nextcloud:/nextcloud:ro
    environment:
      NEXTCLOUD_URL: http://nextcloud
      DATABASE_URL: postgres://nextcloud:nextcloud@db/nextcloud
      REDIS_URL: redis://redis:6379

volumes:
  db:
  nextcloud:

Het bestand beschrijft vier services: Nextcloud zelf, een database (Postgres), een cache (Redis) en een systeem voor live updates (notify_push). Allemaal officiële, gratis images — Docker downloadt ze automatisch in de volgende stap.

Sluit de editor nu en ga terug naar de terminal die nog open staat.

Stap 2: Start de stack

Zorg dat je terminal nog in de map conduction-demo staat (dit is zo als je stap 1 net hebt gedaan). Typ:

docker compose up -d

Docker downloadt nu de benodigde programma's — de eerste keer ongeveer 750 MB — en start ze daarna op. De -d zorgt ervoor dat alles op de achtergrond blijft draaien, zodat je de terminal vrij houdt.

Wil je zien wat er achter de schermen gebeurt? Volg de voortgang met:

docker compose logs -f nextcloud

Je ziet regels tekst voorbijkomen terwijl Nextcloud zichzelf instelt. Wacht tot je een regel ziet met apache2 -D FOREGROUND of iets vergelijkbaars — dat betekent dat Nextcloud klaar is. Druk daarna op Ctrl+C om de log-weergave te sluiten. De containers blijven gewoon draaien.

Sluit de terminal niet — je hebt hem in stap 5 opnieuw nodig.

Stap 3: Voltooi de Nextcloud setup-wizard

Open je webbrowser (Chrome, Firefox, Edge — wat je wilt) en ga naar:

http://localhost:8080

Je ziet het setup-scherm van Nextcloud. We maken een admin-account aan met admin als gebruikersnaam en admin als wachtwoord.

Nextcloud waarschuwt je dat het wachtwoord te zwak is — dat klopt, maar deze installatie draait alleen op jouw eigen laptop en is niet bereikbaar voor anderen, dus voor een lokale demo is dat prima. Je kunt de waarschuwing negeren.

Gebruik je ooit een Nextcloud die anderen kunnen bereiken — via internet of binnen een netwerk — kies dan altijd een sterk, uniek wachtwoord. Een goede vuistregel: minimaal 12 tekens, met hoofdletters, cijfers en een speciaal teken.

Let op: onder het wachtwoordveld zie je een ingeklapt onderdeel Storage & database. Je hoeft dit niet open te klikken — de databaseconfiguratie is al geregeld via het docker-compose.yml-bestand.

1. Vul admin in als gebruikersnaam en admin als wachtwoord. Druk nog niet op Enter terwijl je de velden invult — wacht tot beide velden zijn ingevuld voordat je verdergaat.
2. Klik op Install of druk op Enter nadat je het wachtwoord hebt ingevuld. Het scherm verdwijnt direct en Nextcloud begint met installeren.
3. Wacht een halve minuut terwijl Nextcloud zichzelf instelt.
4. Nextcloud vraagt mogelijk of je aanbevolen apps wilt installeren. Klik op Sla over — we installeren straks alleen de Conduction-apps die je nodig hebt.

Je komt op het Nextcloud-dashboard terecht. Je bent ingelogd als beheerder.

Stap 4: Installeer de Conduction-apps

Open eerst de Nextcloud app store:

1. Klik op je avatar — de cirkel met je initialen rechtsboven in het scherm.
2. Kies Apps in het uitklapmenu.
3. Klik in de linker zijbalk op Aanbevolen apps — als je dit overslaat, geeft de zoekfunctie mogelijk geen resultaten omdat Nextcloud alleen zoekt binnen de actieve categorie.

Installeer de Conduction-apps nu één voor één. Begin met Open Register — OpenCatalogi en Open Connector zijn daar allebei van afhankelijk.

Let op: als je op Download en activeren klikt, kan Nextcloud vragen om je wachtwoord te bevestigen voordat de installatie wordt toegestaan. Vul admin in en bevestig.

Open Register

De basis voor alle andere Conduction-apps. Installeer deze als eerste — OpenCatalogi en Open Connector lezen er allebei van af.

1. Klik op het zoekveld bovenaan de Apps-pagina (het vergrootglas-icoon) zodat de cursor erin verschijnt.
2. Typ Open Register — de resultaten worden automatisch bijgewerkt terwijl je typt.
3. Klik op Download en activeren bij de Open Register-kaart.
4. Wacht tot de installatie klaar is voordat je verdergaat.

OpenCatalogi

Maakt elk register doorzoekbaar als publieke catalogus en federeert naar data.overheid.nl.

1. Wis het zoekveld, typ OpenCatalogi en druk op Enter.
2. Klik op Download en activeren bij de OpenCatalogi-kaart.

Open Connector

Haalt voorbeelddata op via REST, SOAP en bestandsuploads.

1. Wis het zoekveld, typ Open Connector en druk op Enter.
2. Klik op Download en activeren bij de Open Connector-kaart.

Na elke Conduction-app installatie start de setup automatisch en is voorbeelddata binnen seconden zichtbaar.

Ook installeren: Client Push

Client Push is een standaard Nextcloud-app — geen Conduction-app — die live browser-updates verzorgt zodat de pagina automatisch ververst als data verandert. Je hebt hem nodig voor stap 5.

1. Wis het zoekveld, typ Client Push en druk op Enter.
2. Klik op Download en activeren bij de Client Push-kaart.

Stap 5: Koppel Client Push aan de push-server

Dit is de enige stap die iets meer terminal-werk vraagt. Ga terug naar de terminal die je open hebt gehouden en zorg dat je nog in de map conduction-demo staat.

Kopieer de onderstaande commando's één voor één, plak ze in de terminal en druk na elk commando op Enter. Hoe je plakt hangt af van je systeem:

Voer elk commando hieronder één voor één uit — kopieer het, plak het in de terminal en druk op Enter. Wacht tot de terminal een nieuwe regel toont voordat je het volgende commando plakt.

Commando 1 van 5 — vertel Nextcloud welke server de gedeelde cache beheert:

docker compose exec --user www-data nextcloud php occ config:system:set redis host --value redis

Commando 2 van 5 — stel de poort van de cacheserver in:

docker compose exec --user www-data nextcloud php occ config:system:set redis port --value 6379 --type integer

Commando 3 van 5 — vertel Nextcloud de cache te gebruiken voor gedeelde data:

docker compose exec --user www-data nextcloud php occ config:system:set memcache.distributed --value '\OC\Memcache\Redis'

Commando 4 van 5 — markeer het interne Docker-netwerk als vertrouwd zodat Client Push met Nextcloud kan communiceren:

docker compose exec --user www-data nextcloud php occ config:system:set trusted_proxies 0 --value 172.16.0.0/12

Commando 5 van 5 — registreer het adres van de Client Push-server bij Nextcloud:

docker compose exec --user www-data nextcloud php occ notify_push:setup http://notify_push:7867

Controleer daarna of alles goed verbonden is:

docker compose exec --user www-data nextcloud php occ notify_push:self-test

Je ziet een lijst met groene vinkjes (✓). Eén waarschuwing over unencrypted http is normaal voor lokaal gebruik — die kun je negeren. Staat er ergens anders een rood ✗, kijk dan in de probleemoplossingssectie onderaan deze pagina.

Wat je hebt opgebouwd

Een kort overzicht van wat er nu op je laptop draait:

Dit is een echte, volledig werkende Nextcloud — geen opname of gedeelde demo die offline kan gaan.

Stoppen en opnieuw starten

Als je klaar bent voor vandaag, hoef je niet alles aan te laten staan.

Even pauzeren — stopt de containers maar behoudt al je data:

docker compose stop

Opnieuw starten na een pauze:

docker compose start

Alles verwijderen en opnieuw beginnen:

docker compose down -v

⚠️ Dit verwijdert alles. Al je Nextcloud-data, elke geïnstalleerde app, elke instelling en elk bestand dat je hebt geüpload verdwijnt permanent. Er is geen hersteloptie. Voer dit alleen uit als je zeker weet dat je helemaal opnieuw wilt beginnen.

Na docker compose down -v is je laptop weer in de oorspronkelijke staat. Wil je opnieuw beginnen, voer dan docker compose up -d uit vanuit de map conduction-demo en doorloop de volledige setup opnieuw vanaf stap 3.

Probleemoplossing

docker compose exec --user www-data nextcloud php occ config:system:set trusted_domains 1 --value nextcloud

docker compose up -d notify_push

Stuur het docker-compose.yml naar een collega als je dit samen wilt zien werken.